{"id":175420,"date":"2022-04-05T00:00:00","date_gmt":"2022-04-04T22:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bcfi.be\/hitteslag-en-maligne-hyperthermie-door-geneesmiddelen\/"},"modified":"2026-04-02T19:09:22","modified_gmt":"2026-04-02T17:09:22","slug":"hitteslag-en-maligne-hyperthermie-door-geneesmiddelen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/a.bcfi.be\/nl\/hitteslag-en-maligne-hyperthermie-door-geneesmiddelen\/","title":{"rendered":"Hitteslag en maligne hyperthermie door geneesmiddelen"},"content":{"rendered":"<p>Een recent artikel in <i>La Revue Prescrire<\/i><span class='folia-referentie-nummer'><sup>1<\/sup><\/span><i>&nbsp;<\/i>maakt een stand van zaken op over hitteslag en maligne hyperthermie door geneesmiddelen. De informatie werd aangevuld&#x002C; waar relevant&#x002C; met informatie uit het Repertorium of de Folia.<\/p>\n<h2> Definitie en beschrijving<\/h2>\n<p>Bij een <b>hitteslag <\/b>en <b>maligne <\/b><b>hyperthermie<\/b> is er sprake van een sterke stijging van de lichaamstemperatuur. Deze sterke verhoging kan leiden tot arteri&euml;le hypotensie&#x002C; functionele nierinsuffici&euml;ntie (als gevolg van dehydratie) en&#x002C; vanaf 42&deg;C&#x002C; weefselischemie en orgaanfalen: ademhalingsinsuffici&euml;ntie&#x002C; hartstoornissen&#x002C; convulsies en andere neurologische stoornissen&#x002C; rhabdomyolyse&#x002C; nierinsuffici&euml;ntie&#x002C; leverstoornissen. Het mechanisme <b>verschilt van dat van koorts<\/b> waarbij de verhoogde lichaamstemperatuur door de hypothalamus onder controle wordt gehouden en over het algemeen niet tot orgaanfalen leidt.<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p><b>Een hitteslag<\/b><b> <\/b>treft vooral personen ouder dan 70 jaar&#x002C; in de context van een te langdurige blootstelling aan hoge omgevingstemperatuur&#x002C; zonder de mogelijkheid van drinken of zich verfrissen. Het risico neemt toe in aanwezigheid van cardiovasculaire&#x002C; neurologische of psychische aandoeningen&#x002C; obesitas of een motorische handicap. Hitteslag als gevolg van intensieve lichamelijke inspanning in extreme hitte treft vooral jongere mensen. Een hitteslag <b>kan veroorzaakt of verergerd worden door geneesmiddelen<\/b>.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><b>Maligne hyperthermie<\/b> wordt altijd door geneesmiddelen veroorzaakt.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2> Geneesmiddelen en hitteslag<\/h2>\n<p>De voornaamste geneesmiddelen die een <b>hitteslag uitlokken of verergeren zijn<\/b>:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p><b>Geneesmiddelen met anticholinerge werking<\/b>: door vermindering van zweten en verhoging van de lichaamswarmte. Het gaat onder meer om anticholinergica gebruikt bij blaasfunctiestoornissen&#x002C; anticholinergica bij de ziekte van Parkinson en bepaalde antidepressiva&#x002C; H<sub>1<\/sub>-antihistaminica en antipsychotica.<\/p>\n<div class='detailed-content'>\n<p>In het <a href='https:\/\/www.cbip.be\/nl\/chapters\/1?frag=9990177'>Repertorium Inleiding 6.2.3.<\/a> worden anticholinergica en geneesmiddelen met anticholinerge eigenschappen gedefinieerd. Uit het Repertorium Inleiding 6.2.3.:<!--[if supportFields]><span style='font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:'Calibri'&#x002C;sans-serif; mso-ascii-theme-font:minor-latin;mso-fareast-font-family:Calibri;mso-hansi-theme-font: minor-latin;mso-bidi-theme-font:minor-latin;mso-ansi-language:NL-BE;mso-fareast-language: NL-BE;mso-bidi-language:AR-SA'><span style='mso-element:field-end'><\/span><\/span><![endif]--><\/p>\n<ul>\n<li>Een aantal geneesmiddelen wordt in dit Repertorium als &ldquo;anticholinergica&rdquo; (syn. muscarinereceptorantagonisten of atropine-achtigen) aangeduid&#x002C; gezien het beoogde effect berust op hun anticholinerge eigenschappen. Het gaat om butylhyoscinebromide bij abdominale krampen&#x002C; anticholinergica bij blaasfunctiestoornissen&#x002C; anticholinergica bij astma en COPD&#x002C; anticholinergica bij de ziekte van Parkinson&#x002C; bepaalde mydriatica en cycloplegica&#x002C; atropine.<!--[if gte mso 9]><xml> <\/xml><![endif]--><!--[if supportFields]><span style='font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:'Calibri'&#x002C;sans-serif;mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:Calibri;mso-hansi-theme-font:minor-latin;mso-bidi-font-family: 'Times New Roman';mso-ansi-language:NL-BE;mso-fareast-language:NL-BE; mso-bidi-language:AR-SA'><span style='mso-element:field-end'><\/span><\/span><![endif]--><\/li>\n<li>Heel wat andere geneesmiddelen hebben anticholinerge eigenschappen&#x002C; maar worden niet omwille van deze eigenschappen gebruikt; ze geven echter wel anticholinerge ongewenste effecten. Het gaat vooral om bepaalde antidepressiva (vooral tricyclische antidepressiva (vooral amitriptyline) en paroxetine)&#x002C; bepaalde H<sub>1<\/sub>-antihistaminica (vooral difenhydramine&#x002C; dimenhydrinaat&#x002C; hydroxyzine&#x002C; meclozine en promethazine; in mindere mate cetirizine&#x002C; doxylamine&#x002C; fexofenadine en loratadine)&#x002C; bepaalde antipsychotica (vooral fenothiazines&#x002C; clozapine&#x002C; haloperidol&#x002C; olanzapine&#x002C; pimozide&#x002C; quetiapine)&#x002C; baclofen&#x002C; carbamazepine en oxcarbazepine&#x002C; disopyramide&#x002C; nefopam en tizanidine.<!--[if gte mso 9]><xml> <\/xml><![endif]--><!--[if supportFields]><span style='font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:'Calibri'&#x002C;sans-serif;mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:Calibri;mso-hansi-theme-font:minor-latin;mso-bidi-font-family: 'Times New Roman';mso-ansi-language:NL-BE;mso-fareast-language:NL-BE; mso-bidi-language:AR-SA'><span style='mso-element:field-end'><\/span><\/span><![endif]--><!--[if supportFields]><span style='font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:'Calibri'&#x002C;sans-serif;mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:Calibri;mso-hansi-theme-font:minor-latin;mso-bidi-font-family: 'Times New Roman';mso-ansi-language:NL-BE;mso-fareast-language:NL-BE; mso-bidi-language:AR-SA'><span style='mso-element:field-end'><\/span><\/span><![endif]--><\/li>\n<\/ul><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<p><b>Antipsychotica<\/b>: door hun centraal effect op de thermoregulatie&#x002C; door hun antidopaminerg effect en (voor sommige antipsychotica&#x002C; zie hierboven in &ldquo;+ meer info&rdquo;) door hun anticholinerg effect.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><b>Schildklierhormonen<\/b>: door verhoging van het metabolisme.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><b>De anti-epileptica topiramaat en zonisamide&#x002C; en het diureticum acetazolamide<\/b>: door inhibitie van koolzuuranhydrase (met verminderde transpiratie en een diuretisch effect tot gevolg).<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><b>Serotoninerge middelen<\/b>: door het effect van serotonine op de warmteregeling; hyperthermie is een symptoom van het serotoninesyndroom. Het betreft onder meer bepaalde antidepressiva zoals de SSRI&rsquo;s&#x002C; bepaalde opio&iuml;den.<\/p>\n<div class='detailed-content'>\n<p>In het <a href='https:\/\/www.cbip.be\/nl\/chapters\/1?frag=9990185'>Repertorium Inleiding 6.2.4.<\/a> worden serotoninerge geneesmiddelen gedefinieerd. Uit het Repertorium Inleiding 6.2.4.:<!--[if supportFields]><span style='font-size:12.0pt;line-height:150%;font-family:'Calibri'&#x002C;sans-serif; mso-ascii-theme-font:minor-latin;mso-fareast-font-family:Calibri;mso-hansi-theme-font: minor-latin;mso-bidi-theme-font:minor-latin;mso-ansi-language:NL-BE;mso-fareast-language: NL-BE;mso-bidi-language:AR-SA'><span style='mso-element:field-end'><\/span><\/span><![endif]--><\/p>\n<ul>\n<li>Ernstige gevallen van serotoninesyndroom worden meestal gezien bij inname van twee of meer serotoninerge geneesmiddelen&#x002C; waarvan meestal &eacute;&eacute;n MAO-A-inhibitor of een niet-selectieve MAO-inhibitor. In Belgi&euml; zijn alleen de reversibele MAO-A-inhibitor moclobemide en de niet-psychotrope MAO-inhibitoren linezolid (een antibioticum) en methyleenblauw beschikbaar. Zeker de associatie van een MAO-inhibitor met een SSRI moet vermeden worden.<!--[if gte mso 9]><xml> <\/xml><![endif]--><!--[if supportFields]><span style='font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:'Calibri'&#x002C;sans-serif;mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:Calibri;mso-hansi-theme-font:minor-latin;mso-bidi-font-family: 'Times New Roman';mso-ansi-language:NL-BE;mso-fareast-language:NL-BE; mso-bidi-language:AR-SA'><span style='mso-element:field-end'><\/span><\/span><![endif]--><\/li>\n<li>Andere geneesmiddelen die&#x002C; meestal in onderlinge associatie&#x002C; aanleiding kunnen geven tot het serotoninesyndroom&#x002C; zijn vooral SSRI&rsquo;s (met inbegrip van dapoxetine) en andere antidepressiva (duloxetine&#x002C; venlafaxine&#x002C; clomipramine&#x002C; imipramine&#x002C; vortioxetine)&#x002C; bepaalde opio&iuml;den (fentanyl&#x002C; hydromorfon&#x002C; methadon&#x002C; oxycodon&#x002C; pentazocine&#x002C; pethidine&#x002C; tapentadol&#x002C; tramadol)&#x002C; dextromethorfan&#x002C; lithium&#x002C; methylfenidaat&#x002C; Sint-janskruid&#x002C; amfetaminen en derivaten (bv. ecstasy). Ook voor volgende geneesmiddelen is een risico van serotoninesyndroom gesuggereerd of niet uit te sluiten: mirtazapine&#x002C; trazodon&#x002C; de triptanen&#x002C; en de MAO-B-inhibitoren selegiline&#x002C; rasagiline en safinamide.<!--[if gte mso 9]><xml> <\/xml><![endif]--><!--[if supportFields]><span style='font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:'Calibri'&#x002C;sans-serif;mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:Calibri;mso-hansi-theme-font:minor-latin;mso-bidi-font-family: 'Times New Roman';mso-ansi-language:NL-BE;mso-fareast-language:NL-BE; mso-bidi-language:AR-SA'><span style='mso-element:field-end'><\/span><\/span><![endif]--><\/li>\n<li>Zie het <a href='https:\/\/www.cbip.be\/nl\/chapters\/1?frag=9990185'>Repertorium Inleiding 6.2.4.<\/a> voor meer informatie over het serotoninesyndroom.<!--[if supportFields]><span style='font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:'Calibri'&#x002C;sans-serif;mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:Calibri;mso-hansi-theme-font:minor-latin;mso-bidi-font-family: 'Times New Roman';mso-ansi-language:NL-BE;mso-fareast-language:NL-BE; mso-bidi-language:AR-SA'><span style='mso-element:field-end'><\/span><\/span><![endif]--><\/li>\n<\/ul>\n<p> <!--[if supportFields]><span style='font-size:12.0pt; line-height:150%;font-family:'Calibri'&#x002C;sans-serif;mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:Calibri;mso-hansi-theme-font:minor-latin;mso-bidi-font-family: 'Times New Roman';mso-ansi-language:NL-BE;mso-fareast-language:NL-BE; mso-bidi-language:AR-SA'><span style='mso-element:field-end'><\/span><\/span><![endif]--><\/div>\n<\/li>\n<li>\n<p>Sympathicomimetica: door een verhoogde warmteproductie en een verminderde warmte-afgifte.Het betreft onder meer amfetamines&#x002C; pseudo-efedrine&#x002C; bupropion&#x002C; methylfenidaat.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Niet-medicamenteuze psychotrope middelen: alcohol&#x002C; coca&iuml;ne&#x002C; ecstasy.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>Sommige geneesmiddelen kunnen ook de <b>gevolgen van een hitteslag verergeren<\/b>:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p><b>Cholinerge geneesmiddelen<\/b> (verhoging van transpiratie en van het risico van dehydratie): pilocarpine&#x002C; cholinesterase-inhibitoren gebruikt bij de ziekte van Alzheimer&#x002C; neostigmine&#x002C; pyridostigmine.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><b>Geneesmiddelen die functionele nierinsuffici&euml;ntie bevorderen in geval van dehydratie<\/b>: diuretica&#x002C; niet-stero&iuml;dale anti-inflammatoire middelen (NSAID&#39;s)&#x002C; angiotensineconversie-enzyminhibitoren (ACE-inhibitoren)&#x002C; sartanen&#x002C; gliflozinen.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><b>Geneesmiddelen die hypotensie bevorderen<\/b>: b&egrave;tablokkers en andere antihypertensiva.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2> Geneesmiddelen en maligne hyperthermie<\/h2>\n<p>Geneesmiddelen die <b>maligne hyperthermie kunnen uitlokken:<\/b><\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>Vluchtige anesthetica zoals halothaan&#x002C; sevofluraan en desfluraan.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Antipsychotica: dit staat bekend als het <strong>&quot;<\/strong><b>maligne antipsychoticasyndroom&quot;<\/b>&nbsp;(vroeger &quot;maligne neuroleptisch syndroom&quot; genoemd). Het syndroom is ook beschreven bij plots stoppen van levodopa&#x002C; dopamine-agonisten en COMT-inhibitoren.<\/p>\n<div class='detailed-content'>Uit de <a href='https:\/\/www.cbip.be\/nl\/articles\/3577?folia=3562'>Folia van april 2021<\/a>:<br \/> Het maligne antipsychoticasyndroom (vroeger maligne neuroleptisch syndroom genoemd) is een potentieel levensbedreigende reactie op (de eventuele combinatie van) klassieke en atypische antipsychotica en andere dopaminereceptorantagonisten&#x002C; zoals tetrabenazine en anti-emetica (bv. metoclopramide) en lithium. Het syndroom wordt ook beschreven bij plots stoppen van levodopa&#x002C; dopamine-agonisten en COMT-inhibitoren (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/1?frag=9990193'>Repertorium Inl. 6.2.5.<\/a>)<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2> <b>Specifieke bronnen<\/b><\/h2>\n<p><span class='folia-referentie-tekst'><span class='folia-referentie-nummer'>1&nbsp;<\/span>Coups de chaleur et hyperthermies malignes d&rsquo;origine m&eacute;dicamenteuse. <i>La Revue Prescrire<\/i> 2021&nbsp;; 41&nbsp;: 835-836&#x002C; met verwijzing naar&nbsp;: Risques li&eacute;s aux m&eacute;dicaments en cas de vague de chaleur. La Revue Prescrire 2004&nbsp;;24&nbsp;:505-511<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Een recent artikel in La Revue Prescrire1&nbsp;maakt een stand van  [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43,42],"tags":[20213,20224],"class_list":["post-175420","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nieuw","category-2022-nl","tag-import_tags","tag-import_tags-nl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/a.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175420","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/a.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/a.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/a.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/a.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=175420"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/a.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175420\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":178002,"href":"https:\/\/a.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175420\/revisions\/178002"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/a.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=175420"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/a.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=175420"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/a.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=175420"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}